Zamówienie towaru z Chin czy innego kraju spoza Unii Europejskiej może zakończyć się nieprzyjemnym zaskoczeniem, jeśli formalności celne nie zostaną dopełnione – a dzieje się to częściej, niż mogłoby się wydawać, często nie z premedytacji, a przez nieuwagę własną lub przewoźnika. Brak odprawy celnej niesie ze sobą realne konsekwencje finansowe i prawne, dlatego warto wiedzieć, czego się spodziewać i jak zareagować, jeśli taka sytuacja dotyczy właśnie Twojego zamówienia.
Na czym polega odprawa celna towaru?
Odprawa celna to formalny proces zgłoszenia towaru wywożonego spoza Unii Europejskiej do właściwego urzędu celno-skarbowego. W jej trakcie towar zostaje zidentyfikowany, zadeklarowany pod kątem wartości i rodzaju, a organ celny nalicza należne cło oraz podatek VAT od importu, zanim towar zostanie formalnie dopuszczony do obrotu na terenie UE.
W praktyce dla osób prywatnych oraz dla wielu firm proces ten realizuje przewoźnik lub kurier w ich imieniu, na podstawie dokumentów i informacji przekazanych podczas nadawania lub odbierania przesyłki. Dla przedsiębiorców prowadzących regularny import zgłoszenie celne zwykle składa upoważniona agencja celna, korzystając z danych takich jak faktura handlowa, kod towarowy CN oraz numer EORI importera.
Jakie procedury celne można zastosować wobec towaru?
W ramach unijnego prawa celnego wyróżnia się kilka podstawowych procedur, którymi może zostać objęty towar – między innymi dopuszczenie do obrotu, procedury specjalne (np. tranzyt, składowanie czy przetwarzanie) oraz procedurę wywozu. To, jaka procedura zostanie zastosowana, zależy od celu, w jakim towar trafia na obszar celny Unii.
Kiedy odprawa celna jest obowiązkowa?
Odprawa celna jest obowiązkowa w następujących sytuacjach:
- towar trafia na obszar celny Unii Europejskiej spoza tego obszaru – niezależnie od kraju pochodzenia przesyłki,
- zamówienie realizuje zarówno firma, jak i osoba prywatna – status kupującego nie zwalnia z obowiązku zgłoszenia celnego,
- niezależnie od wartości przesyłki – choć wartość towaru wpływa na wysokość naliczanych należności oraz ewentualnych zwolnień,
- dotyczy to zamówień hurtowych realizowanych bezpośrednio od producentów lub hurtowników spoza UE,
- dotyczy to również pojedynczych paczek zamawianych na platformach zakupowych, w tym przez osoby prywatne do użytku własnego.
Dokładne progi kwotowe zwolnień z cła czy VAT oraz szczegółowe wyjątki mogą się zmieniać i różnić w zależności od rodzaju towaru oraz aktualnych przepisów unijnych i krajowych – w razie wątpliwości co do konkretnego przypadku warto zweryfikować to bezpośrednio w Krajowej Informacji Skarbowej lub u licencjonowanej agencji celnej, zamiast opierać się wyłącznie na ogólnych informacjach z artykułu.
Planujesz import lub transport z Chin? Powierz to specjalistom.
Import towarów a brak odprawy celnej w praktyce
Import towarów a brak odprawy celnej to sytuacja, która najczęściej wynika z niedopełnienia obowiązku zgłoszenia towaru do procedury dopuszczenia do obrotu lub innej właściwej procedury przywozowej. Zdarza się to zarówno w wyniku pomyłki urzędnika przyjmującego zgłoszenie, jak i – częściej – w wyniku zaniedbania po stronie importera lub przewoźnika.
Co oznacza brak odprawy celnej?
Brak odprawy celnej oznacza, że towar formalnie nie został wprowadzony na obszar celny Unii Europejskiej w sposób zgodny z przepisami – nawet jeśli fizycznie znajduje się już w rękach odbiorcy. Taka sytuacja bywa traktowana jako nielegalne wprowadzenie towaru i może zostać zakwalifikowana jako usunięcie towaru spod dozoru celnego, co ma swoje konsekwencje prawne opisane w Kodeksie karnym skarbowym.
Jeśli okaże się, że towar nie przeszedł odprawy, a importer wciąż nim dysponuje, standardowym rozwiązaniem jest złożenie zgłoszenia celnego z opóźnieniem. Jeśli towar został już np. sprzedany lub w inny sposób zbyty, konieczne jest złożenie wniosku o objęcie go procedurą dopuszczenia do obrotu w drodze decyzji organu celnego.
Odprawa retrospektywna w imporcie
Odprawa retrospektywna w imporcie to formalne złożenie zgłoszenia celnego z datą wsteczną, dotyczące towaru, który został już wprowadzony na obszar celny Unii Europejskiej lub wydany z magazynu bez wcześniejszego dopełnienia formalności. To jedyna prawnie właściwa ścieżka pozwalająca uregulować powstały dług celny i zalegalizować obrót takim towarem po fakcie.
W tym kontekście warto też wspomnieć o instytucji tzw. czynnego żalu, przewidzianej w art. 16 §1 Kodeksu karnego skarbowego – zawiadomienie organu ścigania o popełnionym uchybieniu, wraz z ujawnieniem istotnych okoliczności sprawy, może uchronić przed karą za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe, o ile zostanie złożone zanim organy same wykryją naruszenie.
Jakie kary grożą za niedopełnienie formalności celnych?
Zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym, za usunięcie towaru spod dozoru celnego lub nielegalne wprowadzenie go na obszar celny Unii mogą grozić następujące sankcje:
- kara grzywny – według dostępnych źródeł branżowych, może sięgać nawet 720 stawek dziennych,
- kara pozbawienia wolności – w poważniejszych, skrajnych przypadkach nawet do 3 lat,
- odsetki i dodatkowe opłaty naliczane niezależnie od ewentualnej kary grzywny czy pozbawienia wolności,
- odpowiedzialność administracyjna zamiast karnej, jeśli okoliczności sprawy na to wskazują.
Dokładna wysokość grzywny oraz to, czy w danej sprawie zastosowana zostanie odpowiedzialność karna, karno-skarbowa czy jedynie administracyjna, zależy od okoliczności konkretnej sprawy, wartości towaru, ewentualnej winy umyślnej oraz decyzji organów ścigania – nie jest to automatyczna, jednolita sankcja we wszystkich przypadkach.
Warto też wiedzieć, że nieświadomość przepisów nie zwalnia z odpowiedzialności, dlatego przedsiębiorcy importujący towary regularnie powinni traktować formalności celne priorytetowo, a nie jako formalność do odhaczenia po fakcie.
Brak odprawy celnej a obowiązek zapłaty cła i podatku VAT
Niezależnie od ewentualnych sankcji karnych czy administracyjnych, brak odprawy celnej nie zwalnia importera z obowiązku zapłaty należnego cła oraz podatku VAT od importu. Organ celny, w przypadku wykrycia takiej sytuacji, upomni się o zaległe należności wraz z odsetkami za zwłokę, naliczanymi od momentu, w którym należności powinny były zostać uregulowane.
Dodatkowo, błędy w samych zgłoszeniach celnych – na przykład zaniżenie wartości towaru czy pomyłki w walucie – mogą skutkować koniecznością korekty deklaracji VAT, co jeszcze bardziej komplikuje sytuację importera i wydłuża czas potrzebny na uregulowanie sprawy. Sprawy związane z VAT od importu, poza ulgami w spłacie, rozstrzyga zwykle naczelnik właściwego Urzędu Celno-Skarbowego.
Czy urząd celny może zatrzymać lub skonfiskować towar?
Tak, urząd celny ma prawo zatrzymać przesyłkę, jeśli stwierdzi nieprawidłowości związane z brakiem odprawy, niekompletną dokumentacją lub podejrzeniem naruszenia przepisów celnych. W praktyce oznacza to opóźnienie w dostarczeniu towaru do odbiorcy, a w niektórych przypadkach – konieczność uregulowania zaległych należności, zanim przesyłka zostanie zwolniona.
Status odprawy celnej przesyłki można zwykle śledzić za pośrednictwem systemu śledzenia danego przewoźnika lub poprzez bezpośredni kontakt z infolinią celno-skarbową właściwą dla miejsca, w którym przesyłka się znajduje. Jeżeli status wskazuje na przedłużające się zatrzymanie, warto jak najszybciej ustalić przyczynę – może to być np. brakująca dokumentacja, niejasność co do wartości towaru lub konieczność dodatkowej kontroli fizycznej przesyłki.
W kwestii samej konfiskaty towaru warto wiedzieć, że to, czy dojdzie do takiego kroku, zależy od konkretnych okoliczności sprawy (np. podejrzenia o celowe unikanie należności, powtarzalność naruszeń czy rodzaj towaru). Nie jest to automatyczna konsekwencja każdego przypadku braku odprawy, a decyzję w tej sprawie podejmują właściwe organy celno-skarbowe, oceniając całokształt sytuacji.
